3813 - Humanfysiologi
Skeiðsupplýsingar
Heiti
Humanfysiologi
Skeiðsnummar
3813.22
Lestrarár
2023-2024
ECTS
7,50
Stig
Bachelor
Deildir
Náttúruvísindadeildin
Útbúgvingar
B.Sc. í lívfrøði, B.Sc. í mýlalívsvísindum
Fortreytir
Til stakgreinalesandi krevst hóskandi grundarlag í lívevnafrøði svarandi til: 3514 Lívevnafrøði.
Undirvísingarmál
Undirvíst verður á føroyskum
Tilmelding
Lesandi á 4. lestrarhálvu í B.Sc. í lívfrøði og mýlalívsvísindum eru sjálvvirkandi tilmeldað. Stakgreinalesandi melda seg til skeiðið við at senda ein teldupost til nvd@setur.fo
Byrjanardato
18. januar 2024
Endadato
30. mai 2024
Fakligt innihald
Endamál
Skeiðið skal veita teim lesandi eitt yvirlit yvir mannakroppin – hvussu hann er uppbygdur, og hvussu hann virkar á kyknu‐, vevnaðar‐ og organniveau, og geva teimum lesandi kunnleika um tær fysiologisku reguleringsmekanismurnar ið stýra kroppinum.
Læruúrtøka
Eftir staðið skeið er studenturin førur fyri at: o Greiða frá hvussu mannakroppurin er skipaður í gøgn, vevnað, veskufasur og kyknur, umframt greiða frá, hvussu kropsjavnvágin (homeostasan) verður stýrd o Greitt umrøða uppbygnaðin og virknaðin av ymiskum sløgum av nervakyknum, og greina samskiftið ímillum nervakyknur (hvíldarmembran potentiali, aktións potentiali), umframt at duga at brúka skikkaðir roknihættir í hesum sambandi (t.d. Nernst og Goldman-Hodgkin- Kaz). o Umrøða og greina elektriskar og evnafrøðiligar synapsur, og duga at greiða frá ymiskum transmittaraevnum og teirra virkni. o Greiða frá uppbygnaðinum av nervaskipanini, og greina uppbygna og virknaðin av ymisku pørtunum av nervaskipanini. o Skilvíst umrøða ymisk sløg av reseptorum og greina teirra virkna og samskiftið við aðrar kyknur. o Greiða nágreiniliga frá sansaskipanini hjá menniskjanum og frá ymiskum sløgunum av sansum. o Greiða frá uppbygnaðinum av ymiskum sløgum av vøddum, hvussu teir verða gjørdir virknir, og greina tær evnafrøðiligu prosessir, ið gera seg galdandi tá vøddarnir arbeiða. o Røða um rørsluskipan menniskjans, og hvørjir fysiologiskir tættir avgera arbeiðsavrik hjá beinagrindsvøddum. o Nýta kunnleika um lungaskipanina hjá menniskjum, greiða frá uppbygnaði og virkna, umframt at greina hvussu andadrátturin verður stýrdur. o Duga at fremja einklar útrokningar av respiratiónsmátum, greina respiratiónsdáta frá arbeiðstestum og meta um fysiologiska týdningin av hesum. o Greiða neyvt frá hvussu andadrátturin verður stýrdur í hvíld og í arbeiði, og hvussu andadrátturin ávirkar sýru-basu støðuna í kroppinum. o Siga nágreiniliga frá uppbygnaðinum av hjartanum, blóðinum og blóðrenslinum. o Greiða frá hvussu hjartað og blóðrenslið virkar, og frá sereyðkennunum hjá ymisku æðrasløgunum. Greiða frá hvussu blóðið er samansett og frá virknaðinum á ymiskum blóðkyknum. o Røða greiðliga frá, hvussu hjartað og blóðrenslið verða stýrd og meta um sjúku í hjarta-kar skipanini. o Vísa í verki útrokningar av blóðrensltættum í hvíld og í arbeiði. o Greiða frá hvussu nýruni eru uppbygd og siga nágreiniliga frá, hvussu tey virka. Vísa nýrafunktión við einkultum roknidømum. o Lýsa og greina, hvussu ion og vatn javnvágin verður stýrd. o Greiða frá, hvussu sodningarskipanin er uppbygd og virkar, og frá sereyðkennum hjá ymsu pørtunum í sodningarskipanini. Greiða frá hvussu kolvæta, feitt og protein verða sodnað og upptikin. o Greina hvussu sodningin hjá menniskjum er stýrd og greiða nágreiniliga frá evnisskiftinum hjá menniskjanum, har ymisku evnisskiftisprossessirnar verða lýstar. o Siga frá hormonskipanini, herundir ymiskum endokrinum kertlum hjá menniskjanum við støði í virkisháttinum og stýringini av ymiskum hormonum. o Greiða frá kynskyknuframleiðslu- og kyknudeilingsprosessunum og hvussu hesar verða stýrdar. Lýsa uppbygnaðin av mannligu og kvinnuligu kynsgøgnunum og teimum ymisku kyknusløgunum, herundir hvussu kynsgøgnini virka, og hvussu tey verða stýrd. o Greina stýringina av sáðframleiðsluna hjá monnum og menstrutiónssyklus hjá kvinnum. o Lýsa neyvt immunskipanina hjá menniskjanum, og hvussu hon virkar. Greiða frá ymiskum immunkyknum og frá teirra virkna. Greina stýringina av ymiskum immunvirknisprocessum við støði í ymiskum sjúkum. o Greiða stutt frá hvussu mannakroppurin er mentur til kropsligt arbeiði, og hvussu kroppurin reagerar uppá kropsliga venjing.
Innihald
Uppbygnaður og funktiónir í teim ymsu organunum og organskipanunum umframt fysiologiskar reguleringsmekanismur. Homeostasa; nervaskipanin; sensorisk fysiologi; endokrinologi; immunskipanin; respiratión; reproduktión; sodningarleiðin; nýru; hjarta/kar; vøddar; arbeiðsfysiologi.
Læru- og undirvísingarhættir
Fyrilestrar og uppgávur.
Próvtøka
Próvtøkuháttur
4 tímars skrivlig roynd. Ongi hjálpiamboð eru loyvd.
Próvdøming (innanhýsis/uttanhýsis)
Uttanhýsis
Próvtalsstigi
7-talsstigin
Próvtøkudagur/dagar
Skrivliga próvtøkan er sett til 12. juni 2024
Freist fyri frámelding til próvtøku
18. januar 2024
Ábyrgd og undirvísarar
Ábyrgd
Jónrit Halling
Undirvísarar
Hallur Thorsteinsson, Shahin Gaini, Jens Andreasen
Aftur